Ityo yam Tiv ne ndegh nena? Mna jighjigh me, ne ndegh de doo sha u yaav enev. Aluer ka nahan yo, Aondo kuma iwuese, ne mba akaa alu zan ne iyol kpa se mba eren msen hen Aondo u hemban ager er akaa a mbaazaiyol mbela kera, shi a na ne m mem kua bem. Ne mba ior ve kpe ne kpaa, mngu sonon Aondo me, a sugh ne asema. Ityo yam Tiv, sarem kpishi u man m we se kwagh sha itine kwagh i ne nenge ami sha ityough ki kwaghngeren ne.
Zaiyol va nyor hen kpen tar wase u Benue, hemban cii je yo hen tar wase u Tiv. Mbaagbidye-gbough za kiigh mough sha ajirachagh sha itiav kposo-kposo va nyor a num hen tar wase, ve wua Tiv kpishi, shi ve vihi Tiv akaa, uyaav mba Tiv hingir Atse, mbayaav samber yem sha ajiir wue-wue, ishule yase saa ishe ijen man ibanave nyor hen tar wase, ku numbugh, mliam gbough. Or Tiv hingir er ka nyam toho nahan.
Kwagh ne ka kwagh u vihin ishima je zua ga. Or Tiv u ngise i fa un er ka or u zamber ga, shi nan ior a na kwagh yan Tiv hegen hingir ior mba zamber kwagh yan. Ku ngu ken sule man ken ya. Mbaagbidye-gbough nyor a igbough ii taver iyol yo kwagh tser se Tiv. Kwagh u msoo u me wa ne ityo yam Tiv kwagh shami yo ka gbough ku Mbaagbidye-gbough ka ve va ami sha u gbindyen se ami shi wuan se a mi la.
Ken ayange a tsuaa la je tso Mbaagbidye-gbough vea vaan hen tar wase yo, ve lu a gbough. Gbough kun, ka ku lu ve ikyar ki tomon ki yangen ibua u vihin iyiav ken sule. Shi ve lu a gbough kun sha ciu u tan num sha inyam ibo ken toho. Mbaagbidye-gbough vea gba iyongo a or kpa ilu gbough kum ne ve kor ken wer u eren num a i mba or la ye.
Ka nahan man yange orgen wa imo nahan er “oragwei zungur aga kerem ve, aga tan ve oragwei wuan ve”. Hii sha ayange la zan zan hegen mbaagbidye-gbough mba den u gbidyen se igbough ga. Hegen je yo ve gema wuan se a wua sha igbough i tavar iyol. Er mbaagbidye-gbough ve fa er se Tiv se mba a igbough ga yo, ve sen shin ikyo va za gber igbough i taver iyough ve va nyor amin hen tar wase ne yo mliam geer.
Hen ayange nen ve va a igbough mbin kera ka igbough i ikon ga, ka igbough i sha kon u ngaji shi kera ka sha ciu or yangen ibua u yan iyiav mbi mbasulev ga, kpa ka sha ciu u wuan mbasulev shi zendan Tiv sha uyav vev. Ibua ka i anyorugh ken sule je kpa kwagh gbe ve ga, ka we or sule la ka we awa zwa ve, ve gbidye u gbough kpaan ve tau nyian ve wua.
Mbaagbidye-gbough ka vea tagher sha mbayev man kasev kpa ka ve gbidye gbough ve wua ve. Kasev mbauyaav, tamen mba iorov kua u ngo mba kasev cii ior mbam ka ve wua kera.
Er ior ne ifa gbough yo, ka kwagh u ortiv a mem ga. Ityo yan Tiv se yo alu se sen shin ikyo uza gberem igbough yo Anyam a kor se? Shin se Tiv yo gba pe se kor igbough gaa?
Hegen yo sefa er ilu igbough, agbidye-gbough ve lu wuan se amin yo. Ka igbough ki taver iyol ki sha kon ngaji. A agbough kun shio yo, mbaagbidye-gbough mba a kwagh u eren or Tiv ga.
Sha nahan yo m soo u zamber a ityo yam Tiv mer, se kpa se gber nen igbough. Gbough ku a iwasen sha akaa kposu-kposu, ashighe agenev iywa ihondo ka i va nyor num hen ya, kpa u lu a gbough yo, u faityo u zendan i a min man shi ashighe a genev yo ka ilu igbinde, kuhe shin abuku, ka ve nyorugh hen ya u va man aji a ikegh shin va korun onov mba ikegh tugh u duen ave ave, gbinde i a gberugh shin kuhe a tsough kishi nguhar, ga yo abuku a tsendau a zer ken ashe.
Se Tiv, tom wase ka tom sule, sha nahan ashighe kpishi ka se lu ken tarkyongo orkuram se kpa nan lu ga. Shi se lu ave ave a gbough shio. Ka nahan man ior asev kpishi ve fa ku ken atev ve ye. Kpa alu we or Tiv u eren tom sule u ngu a gbough ken tyev yol yo, mbaagbidye-gbough vea er suruaa.
Gbough ka vande zungur, aluer ne yar ken ityer man ne mba a igbough yo, or mom alu or yengen kera, shi ilu or u nan fe gbough ku zungur keren tsembelee yo. U sha uhar yo, igbough mbin ka igbough mbi zenden amin dang-dang ga. Ka i kosu mbi sha ikev ii orya,shighe u kwagh a lu a gba shami ga yo. Ka teman kate ihiar er mngu a gbough kun nahan ga.
Aluer u gber gbough kpa u kera ciirzwa wough ga yo, mbakuran ikyo vea korugh.
Ukuren kwagh wan wam ne hen ityo i Tiv yo, mngu zamber a onov Tiv mba ve lu tagher tagher mer, vea lumun yo, man ve wase ityo i Tiv a asom a gberem igbough amin, shi mngu tan chin mer, alu er u gber gbough yo, de toon ku sha angbian ga, shi de za gberem gbough ku yoo ga, ilu ku sha kon u ngaji u taver iyol tsembelee.
Msugh ityo i Tiv cii, Ityo yam, lu nen doo doo. Sar shi se zua. Ya adoo. Or u nan lu ato yo, nan a ungwa.
Offcanvas menu
